Gününe uyan bir yavru planı
Yavrular kısa aralıklarla öğrenir. Günde birkaç dakika, birkaç net beceri ve evdeki herkes için aynı kurallar, hafta sonundaki uzun antrenmanlardan seni daha ileri götürür.
- Evdeki ilk günlerde günde bir ila üç antrenmanla, her biri iki ila beş dakika, başla.
- Önce dört temel şeyi öğret: adına tepki vermek, otur, nazik ağız ve minderde sakinleşmek.
- “Hayır” demek yerine istediğin şeyi ödüllendir ve her antrenmanı hâlâ eğlenceliyken bitir.
- Zorluğu adım adım artır: önce evde, sonra hafif dikkat dağıtıcılarla, sonra dışarıda.
Yavru eğitimine ne zaman başlanır
Evdeki ilk günlerde başlayabilirsin. Talimlerle değil, oyun gibi hissettiren çok kısa, nazik derslerle: adını söyle ve ödül ver, kendiliğinden gelen bir oturuşu ödüllendir, eli bir oyuncakla değiştir. Küçük bir yavrunun dikkati kısa sürer, antrenmanlar da öyle olmalı.
Başta en önemli şey, eğitimin güvenli ve ödüllendirici hissettirmesi. Yalnızca pozitif pekiştirme kullan: istediğin davranış için ödül, oyun ve övgü. Kayışı sertçe çekmek, bağırmak ya da fiziksel düzeltme yok. Eğitimden keyif alan bir yavru daha çok şey sunar ve daha hızlı öğrenir.
Bir antrenman ne kadar sürmeli
İki ila beş dakika yeter. Güne yayılmış birkaç kısa antrenman tek uzun bir antrenmandan iyidir, çünkü yorulan ya da sıkılan bir yavru hata yapmaya başlar ve antrenman kötü bitmiş olur.
Basit bir ritim: sabah bir antrenman, öğlene doğru ya da kestirmeden sonra bir tane, akşam bir tane. Her biri bir, belki iki beceriyi kapsar. Yavrun hâlâ daha fazlasını isterken bitir.
| Zaman | Antrenman | Süre |
|---|---|---|
| Sabah | İsim oyunu, sonra birkaç oturuş | 3 dakika |
| Öğlen | Oyun sırasında nazik ağız | 2 dakika |
| Akşam | Sen yakında otururken minderde sakinleşmek | 5 dakika |
Hemen sonra değil, yemekten önce çalış ve günlük mamanın bir kısmını ödül olarak kullan. Küçük, yumuşak parçalar antrenmanı akıcı tutar.
Yavruya önce ne öğretilir
Dört beceri günlük hayatı hemen kolaylaştırır ve sonra gelecek her şeyin temelidir: “bana bak” anlamına gelen bir isim, oturmak, yumuşak bir ağız ve bir minderde rahatlayabilmek.
1. Adına tepki verir
- Sessiz bir odada yavrunun adını neşeli bir sesle bir kez söyle.
- Başını sana çevirdiği anda bir tık ya da “Evet” ile işaretle ve ödül ver.
- On denemenin dokuzunda bir saniye içinde dönene kadar günde birkaç kez tekrarla.
- Sonra hafif ilginç bir şey olurken dene, daha sonra da dışarıda yavrun koklarken.
İsmi asla hoş olmayan bir şey için kullanma. İsim bazen banyo ya da azar demekse, yavrun onu duymazdan gelmeye başlar.
2. Otur
Bir ödülü burnunun önünde tut ve yavaşça yukarı ve geriye götür. Baş yukarı kalkınca popo yere iner. Yere değdiği anı işaretle ve ödüllendir. Yönlendiren elden yemeği yavaş yavaş kaldır, sonra el hareketinden hemen önce “Otur” kelimesini ekle. Önce hafif dikkat dağıtıcıların yanında, sonra dışarıda insanlar ya da köpekler rahat bir mesafedeyken çalış.
3. Nazik ağız
Ağızla yoklamak yavrular için normaldir. Dünyayı dişleriyle keşfederler ve ellerin oyuncak olmadığını öğrenmeleri gerekir. Oyun sırasında elinde bir oyuncak tut ve dişler sana doğru geldiğinde onu uzat. Oyuncağı seçmesini ödüllendir. Dişler tene değerse oyunu birkaç saniyeliğine durdur, sonra oyuncakla sakince yeniden başla.
- El değil oyuncak: iki dakikalık bir oyunda yavrun kapışların çoğunda ellerin yerine oyuncağı seçer.
- Yumuşak ağız: ödülleri parmaklarından nazikçe alır. Kaparsa elini kapat, yumuşayınca aç.
- Heyecanlıyken sakin: oyun durunca birkaç saniye içinde sakinleşir ve dişlerini oyuncakta tutar.
4. Minderde sakinleşmek
Kendi minderinde rahatlayabilen bir yavruyla, evde de yeni yerlerde de yaşamak daha kolaydır. Yere bir minder koy, yakınına otur ve yavrun orada her uzandığında ya da iç çekip gevşediğinde sessizce minderin üstüne bir ödül bırak. Bir şey isteme; sakinliği ödüllendir. Normal ev hayatı devam ederken bir dakikadan birkaç dakikaya çıkar, sonra minderi bir arkadaşının evine ya da bir kafeye yanında götür.
“Hayır” yerine ne yapacağını öğret
“Hayır”, yavruya ne yapmaması gerektiğini söyler ama bunun yerine ne yapacağını tahmine bırakır. İstediğin davranışı ödüllendirmek daha kolaydır, böylece o davranış büyür. Zıplamak yerine dört pati yerde. Ayakkabı yerine bir çiğneme oyuncağı. Dışarı fırlamak yerine kapıda oturmak.
Yavrun öğrenirken gerisini yönet: ayakkabıları kaldır, bir bebek kapısı kullan, eline yakın bir oyuncak tut. Olmayan her hata, bozulması gereken bir alışkanlık eksik demektir.
Olmayan her hata, bozulması gereken bir alışkanlık eksik demektir.
Aynı kelimeler, aynı kurallar
Biri yatmak için “Yat”, diğeri kanepeden inmek için yine “Yat” diyorsa, yavrun kazanamaz. Ev halkı olarak kısa bir komut ve kural listesinde anlaşın ve ona bağlı kalın: hangi kelime ne demek, yavru kanepeye çıkabilir mi, kim ne zaman besler.
Çocuklar da yanlarında bir yetişkin varken adını söylemek ve bir ödül bırakmak gibi basit, güvenli görevlerle katılabilir.
Hafta hafta nasıl ilerlenir
Her seferinde tek bir şeyi zorlaştır. Önce beceri sessiz bir odada, sonra hafif bir dikkat dağıtıcıyla, sonra yeni bir yerde, sonra dışarıda. Yavrun arka arkaya iki kez başaramazsa, son kolay adıma dön ve antrenmanı orada bitir.
Eski becerilere arada bir geri dön. İlk hafta öğrenilen bir oturuş bir daha hiç istenmezse solar; kısa bir tekrar onu taze tutar. Yavrun bir şeyi zaten biliyorsa başlangıç versiyonunu tekrarlamaya gerek yok: bir kez kontrol et ve devam et.
Eğitim acıyı ya da hastalığı düzeltemez. Yavrun birden daha çok ısırıyorsa, dokununca ağlıyorsa, temizlendikten sonra yeniden kaza yapıyorsa ya da iyi görünmüyorsa, önce veterinere görün.
Lapka’da günlük yavru planı
- Yavrunla ilgili birkaç kısa soruyu cevapla; Lapka onun yaşına, ırkına ve önce neyi düzeltmek istediğine göre bir plan kurar.
- Her gün net adımları, bir zamanlayıcısı ve büyük bir klikırı olan bir ila üç kısa ders alırsın: isim, otur, nazik ağız, sakinleşmek ve daha fazlası.
- Her dersin nasıl geçtiğini söyle, yarının planı uyum sağlar: bir sonraki seviye açılır, zorlanılan tekrarlanır, unutulan geri gelir.
Sık sorulan sorular
Yavru eğitimine ne zaman başlayabilirim?
Evdeki ilk günlerden itibaren, birkaç dakikalık çok kısa ve nazik derslerle.
Yavrumu günde kaç dakika eğitmeliyim?
Çoğu yavru için her biri iki ila beş dakikalık bir ila üç antrenman fazlasıyla yeter.
Yavruma önce ne öğretmeliyim?
Adını, oturmayı, nazik ağzı ve minderde sakinleşmeyi. Bunlar günlük hayatı kolaylaştırır ve geri kalan her şeye temel olur.
Yavrum elleri ısırıyor. Ne yapmalıyım?
Ağızla yoklamak normaldir. Eller yerine bir oyuncak uzat, seçimini ödüllendir ve dişler tene değince oyunu kısa bir süre durdur.
Yavruma “hayır” demeli miyim?
Dört patinin yerde olması gibi istediğin şeyi ödüllendirmek ve hatalar olmasın diye ortamı düzenlemek daha çok işe yarar.
