Klikır eğitimi ya da bir kelime

Klikır eğitimi aslında nedir

Klikır eğitimi, pozitif pekiştirme ve bir işaretle öğretme yoludur. İşaret, köpeğine hangi anı beğendiğini söyleyen kısa ve net bir sinyaldir. Ödül bir saniye sonra gelir, ama tık neyin karşılığı olduğunu çoktan söylemiştir.

Çözdüğü sorun zamanlamadır. Köpek yarım saniye oturur ve yeniden kalkar. Elin ödül çantasına uzanana kadar köpek ayaktadır ve ödül ayakta durmaya gider. Tık oturmanın kendisini yakalayacak kadar hızlıdır; böylece köpek, yemek geldiğinde tesadüfen olanı değil, senin kastettiğini öğrenir.

Klikırın kendi başına bir anlamı yoktur. Her seferinde aynı sesi çıkaran küçük plastik bir kutudur ve tam da bu yüzden işe yarar: hiçbir zaman sinirli, heyecanlı ya da yorgun çıkmaz ve köpeğinin gün boyu sohbette duyduğu bir kelime değildir. Anlamı onu yemekle eşleştirmekten gelir; ilk yaptığın şey de budur.

Klikır nasıl şarj edilir

Şarj etmek ya da bazen denildiği gibi yüklemek, köpeğine tıkın ödülün habercisi olduğunu öğretmek demektir. Birkaç dakika sürer ve köpeğinin henüz belli bir şey yapmasına gerek yoktur.

1. Sessiz bir oda seç ve on ila yirmi küçük, yumuşak ödülü hazırla. Nohut büyüklüğü yeter.
2. Bir kez tıkla, sonra bir iki saniye içinde ödül ver. Köpeğinin oturması ya da sana bakması gerekmez.
3. Tık arka plan gürültüsüne dönüşmesin diye birkaç saniye bekle ve tekrarla.
4. Anı değiştir: köpeğin yeri koklarken, başka yere bakarken ya da biraz uzaklaşırken tıkla.
5. Dönüşü bekle: köpeğin tıkı duyunca yemek bekleyerek başını hızla sana çeviriyorsa, işaret şarj olmuştur.

Pek çok köpek bunu bir iki antrenmanda kapar. Devam etmeden önce makul bir hedef, köpeğinin on tıkın dokuzunda ödül bekleyerek sana dönmesi. Sonra başka bir odada, daha sonra da kokuların ve seslerin dikkat için yarıştığı dışarıda dene.

Zamanlama: anı işaretle

Tık, şu an olanı işaretler. Davranış olurken tıkla: popo yere değerken, burun avucuna dokunurken, kayış gevşerken. Bir saniye geç gelen tık, ardından geleni işaretler; çoğu zaman bu da yeniden kalkmaktır.

Sonra ödüllendir. Ödül bir an sonra gelebilir ve kusursuz bir hızla verilmesi gerekmez, çünkü aradaki boşluğu tık zaten kapatmıştır. Önemli olan her seferinde gelmesidir.

Her tık bir sözdür. Tık biraz erken gelse bile sözünü tut.

Yanlışlıkla tıklarsan yine de ödül ver. Boşa giden bir ödülün maliyeti yoktur; ama bazen yemek, bazen hiçbir şey demek olan bir tık değerini çabuk kaybeder. Ters yönde de aynısı geçerli: dikkat çekmek ya da köpeğini çağırmak için tıklama. Klikır işaretler; köpeğinin adı ve komutlar ister.

Klikırla öğretilecek ilk şeyler

İyi ilk davranışlar kısa, görmesi ve tıklaması kolay olanlardır: ele dokunmak ve oturmak. İkisi de köpeğine tıkı kendi hareketlerinin getirdiğini öğretir; klikır eğitiminin asıl dersi de budur.

Ele dokunma

1. Açık avucunu köpeğinin burnundan birkaç santim uzakta tut. Çoğu köpek merakla koklar.
2. Burun avucuna dokunduğu anda tıkla, sonra öbür elinden ödül ver.
3. Elini çek ve biraz sola ya da sağa doğru yeniden uzat.
4. Köpeğin çoğu zaman iki saniye içinde avucuna dokunuyorsa, elini uzatmadan hemen önce “Dokun” kelimesini ekle.
5. Elini bir adım uzaklaştır ki köpeğin ona ulaşmak için yürüsün.

Otur

Bir ödülü köpeğinin burnunun önünde tut ve yavaşça başının üstünden yukarı ve geriye doğru götür. Baş yukarı kalkınca popo genellikle yere iner. Yere değdiği anda tıkla, sonra ödül ver. Birkaç tekrardan sonra aynı el hareketini elinde yemek olmadan yap, tıkla ve öbür elinden ödüllendir. Köpeğin güvenilir şekilde oturunca hareketten hemen önce “Otur” de.

Tablodaki seviyeler tek bir basit kuralı izler: önce kolay ve güvenilir yap, sonra her seferinde tek bir zorluk ekle. Yeni bir oda, sonra hafif bir dikkat dağıtıcı, sonra dışarısı. Köpeğin arka arkaya iki kez başaramazsa, birkaç tekrar için son kolay adıma dön ve orada bitir.

Klikır mı, işaret kelimesi mi

Klikır eğitimi için plastik bir klikıra ihtiyacın yok. Kısa bir kelime de işaret olarak işler ve pek çok eğitmen ikisini de kullanır: yeni ve hassas şeyleri öğretmek için klikır, ellerin doluyken gündelik anlar için kelime.

• Klikır her seferinde aynı çıkar; kelime ruh hâline ve sesine göre biraz değişir.
• Tık çok hızlı ve kesindir, bu da yeni bir davranış öğretirken yardımcı olur.
• Kelime hep yanındadır ve iki elini de serbest bırakır, bu da yürüyüşlerde ve günlük hayatta işe yarar.
• Pek çok kişi yeni şeyleri klikırla öğretir, köpeğin zaten bildiği beceriler için kelimeyi kullanır.

Kelime seçeceksen, gün boyu normal konuşmada kullanmadığın birini seç. Klasik seçim “Evet”; bazıları kısa, alışılmadık bir sesi tercih eder. Her seferinde aynı nötr tonla söyle ve tıpkı klikır gibi şarj et: kelime, sonra ödül; ta ki köpeğin sese dönene kadar.

Sık yapılan klikır hataları

• Ödülsüz tıklamak. Tık kısa sürede sadece bir sese dönüşür.
• Çok geç tıklamak. Sonunda davranıştan sonraki anı ödüllendirirsin.
• Tek bir davranış için birkaç kez tıklamak. Her seferinde bir tık, bir ödül.
• Klikırı köpeğin yüzünün önünde tutmak. Yanında ya da cebinde tut.
• Fazla uzun antrenmanlar. İki ila beş dakika, sonra köpeğin hâlâ daha fazlasını isterken bırak.
• Tıkı çağırmak ya da dikkat çekmek için kullanmak. Bunun yerine adıyla ya da bir komutla çağır.

Ödüller insanların sandığından daha önemlidir. Köpeğinin çabucak yutabileceği küçük, yumuşak parçalar kullan ki antrenman akmaya devam etsin. Özellikle küçük köpeklerde ve yavrularda bunları günlük mamanın bir parçası olarak say.

Tıklamayı ne zaman bırakmalı

Klikır ömür boyu için değil, öğretmek içindir. Köpeğin farklı yerlerde ilk komutta oturuyorsa artık her oturuşu işaretlemen gerekmez. Komutu tut, öv ve arada bir, bazen en hızlı ya da en düzgün tepkiler için ödül ver.

Yeni bir şey öğrettiğinde ya da bir ayrıntıyı cilalamak istediğinde klikırı geri getir: daha hızlı bir çağrı, daha düzgün bir oturuş, daha sakin bir selamlaşma. Köpeğin ne anlama geldiğini hatırlayacak ve oyunu zaten bilen bir köpekle yeni becerilerin daha hızlı geldiğini göreceksin.

Klikır eğitimi her yaşta işe yarar. Yavrular onu çabucak kapar, yaşlı köpekler de çoğu zaman sever, çünkü onlara hiçbir baskı olmadan ödül kazanmanın net ve sakin bir yolunu verir.

Lapka’da her ders ekranında bir klikır

1. Lapka’ya köpeğini biraz anlat; günlük plan klikırı şarj etmek, ele dokunma ve oturma dahil kısa dersler önerir.
2. Ders ekranındaki ya da Araçlar’daki büyük klikırı kullan veya kendi klikırını ya da işaret kelimeni: o zaman düğme sadece tekrarları sayar.
3. Dersin nasıl geçtiğini söyle; Lapka bir sonraki seviyeyi açar, bunu tekrarlar ya da unutulan bir beceriyi kısa bir tekrar için geri getirir.

Lapka hakkında her şey →

Betaya katıl