Chó con bình tĩnh giữa thế giới ồn ào
Những gì chó con gặp một cách bình thản từ sớm, sau này nó sẽ đón nhận nhẹ nhàng. Cách làm rất đơn giản: bắt đầu nhỏ đến mức không có gì đáng sợ, đi kèm một điều dễ chịu, rồi tăng dần từ từ.
- Xã hội hóa nghĩa là những lần gặp đầu tiên bình thản, dễ chịu với âm thanh, con người, nơi chốn, bề mặt và việc được cầm nắm.
- Bắt đầu thật nhỏ tiếng hoặc từ xa, mỗi khoảnh khắc kèm một đồ thưởng, và chỉ lại gần hơn hay to hơn khi chó con vẫn thư thái.
- Mỗi ngày chỉ vài phút và dừng khi mọi thứ vẫn còn dễ; đừng bao giờ ép chó con vượt qua nỗi sợ.
- Những tháng đầu là quan trọng nhất, nhưng chó trưởng thành cũng có thể quen với âm thanh và việc được cầm nắm theo cách tương tự, chỉ chậm hơn.
Xã hội hóa chó con thật sự là gì
Xã hội hóa thường được hiểu là “gặp càng nhiều chó và người càng tốt”. Một cách nhìn tốt hơn: chó con học được rằng những điều bình thường trong cuộc sống của nó là an toàn và có thể đoán trước. Xe cộ, tiếng chuông cửa, bàn tay người lạ, sàn nhà trơn, máy hút bụi, chiếc yếm.
Từ khóa là bình tĩnh. Một chú chó con bị choáng ngợp ở khu chợ đông đúc không học được rằng chợ thì ổn. Nó học được rằng chợ là quá sức. Mười trải nghiệm tốt, yên bình dạy được nhiều hơn một trải nghiệm lớn và ồn ào.
Vì vậy công việc không nằm ở số lượng mà ở liều lượng. Bạn chọn gần đến đâu, to đến đâu và lâu đến đâu, và quan sát cơ thể chó con để xem liều lượng đã vừa chưa.
Khi nào bắt đầu xã hội hóa
Chó con đặc biệt cởi mở với trải nghiệm mới trong vài tháng đầu đời, và giai đoạn này được nhiều người mô tả là khép lại vào khoảng ba tháng tuổi. Đó là lý do nên bắt đầu nhẹ nhàng ngay từ những ngày đầu ở nhà, thay vì chờ đến khi việc huấn luyện có vẻ nghiêm túc.
Tiêm phòng là mối lo thật sự khi chưa tiêm đủ. Hãy hỏi bác sĩ thú y những nơi nào an toàn cho chó con lúc này. Rất nhiều việc xã hội hóa không cần tiếp xúc với chó khác: âm thanh ở nhà, được cầm nắm, một chuyến đi xe, ngắm phố từ trong vòng tay bạn hay từ ngưỡng cửa, những bề mặt mới ngay trong căn hộ của bạn.
Nếu chó con trốn, run rẩy, không chịu ăn hoặc không thể bình tĩnh lại sau một trải nghiệm mới, hãy lùi lại một bước lớn. Nếu nỗi sợ có vẻ mạnh hoặc cứ tăng dần, hãy nói chuyện với bác sĩ thú y và một huấn luyện viên có chuyên môn, dùng củng cố tích cực.
Giúp chó con quen với âm thanh
Âm thanh là phần dễ tập ở nhà nhất, vì bạn điều khiển được âm lượng. Ý tưởng là phát một bản ghi âm thật nhỏ đến mức chó con gần như không để ý, và làm cho âm thanh đó báo trước một điều tốt.
- Chọn một âm thanh, như chuông cửa, xe cộ hay sấm sét, và phát ở âm lượng nhỏ nhất mà chó con vừa đủ nghe.
- Mỗi lần âm thanh vang lên, cho một đồ thưởng hoặc bắt đầu một trò chơi ngắn. Âm thanh trước, điều tốt sau.
- Lặp lại năm lần. Nếu chó con vẫn thư thái và tiếp tục ăn, âm lượng đó đã xong.
- Buổi sau, tăng lên một nấc nhỏ. Giữ nguyên ở một mức cho đến khi chó con thư thái suốt năm lần phát liền.
- Tiến dần đến âm lượng gần như thật trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần. Hướng tới một chú chó con nhìn về phía bạn thay vì sủa.
Dấu hiệu âm lượng vừa phải: chó con vẫn ăn, cơ thể vẫn thả lỏng, có thể liếc về phía loa rồi lại nhìn bạn. Dấu hiệu quá to: đứng sững, tai cụp ra sau, đuôi kẹp, từ chối món thưởng vốn rất thích, bỏ chạy. Hãy vặn nhỏ lại và kết thúc bằng một lần phát dễ.
Phát âm thanh vào những lúc ngẫu nhiên trong ngày, không chỉ trong “giờ tập”. Chuông cửa và còi xe thật đâu có chờ đến buổi tập.
Pháo hoa và sấm sét
Đây là những âm thanh mà về sau phần lớn chó gặp khó khăn nhất, nên chúng đáng được tập sớm và kiên nhẫn từ lâu trước mùa lễ. Hãy dùng cùng những nấc âm lượng chậm rãi. Bản ghi âm không có ánh chớp, sự thay đổi áp suất hay mùi của pháo hoa thật, nên vào đêm thật hãy cho chó con một chỗ yên tĩnh, an toàn, kéo rèm và ở gần nó. Nếu chó hoảng loạn khi có bão hay pháo hoa, hãy hỏi ý kiến bác sĩ thú y.
Cầm nắm để đi khám và chải chuốt
Chú chó nào cũng sẽ được kiểm tra chân, tai, miệng và cơ thể rất nhiều lần trong đời. Một chú chó con đã học được rằng được chạm vào nghĩa là có thưởng sẽ khiến việc đi khám thú y, cắt móng và chải lông dễ dàng hơn nhiều cho tất cả mọi người.
- Chạm vào một bàn chân thật nhanh, trong một giây, rồi cho đồ thưởng. Sau đó là một bên tai, rồi khóe miệng.
- Lặp lại cho đến khi chó con vẫn thư thái, thậm chí còn dựa vào bạn, suốt mười lần chạm liền.
- Kéo dài hơn: giữ bàn chân ba giây, nhìn vào trong tai, vén môi lên xem răng.
- Để một người bình tĩnh khác làm tương tự, còn bạn cho đồ thưởng, cho đến khi chó con thư thái suốt năm lần chạm.
Giữ việc cầm nắm ngắn gọn và luôn chừa cho chó con một lối thoát. Nếu nó rụt chân lại, bạn đã đi quá xa; hãy quay lại cách chạm nhẹ hơn. Dần dần, thêm những việc bác sĩ thú y làm: đặt tay lên ngực, giữ nhẹ, xem bụng.
Yếm và dây dắt không cần vật lộn
Chiếc yếm đầu tiên là một thứ lạ lẫm để mặc lên người. Hãy biến nó thành nguồn đồ thưởng trước khi nó là một món dụng cụ.
- Cầm yếm mở ra và để chó con ngửi. Thưởng.
- Cầm đồ thưởng ở phía bên kia lỗ chui đầu, để đầu chó con tự chui qua. Thưởng tiếp.
- Cài yếm trong vài giây, thưởng, rồi tháo ra. Sau đó lâu hơn một chút.
- Để chó con bình tĩnh đeo yếm và dây dắt ở nhà vài phút, kèm trò chơi hoặc đồ gặm.
- Đi những bước ngắn đầu tiên ra ngoài, hướng tới ba phút bình tĩnh không vùng vằng.
Con người, nơi chốn và bề mặt mới
Ngoài âm thanh và việc cầm nắm, hãy nghĩ xem cuộc sống trưởng thành của chú chó sẽ có những gì, rồi giới thiệu những phiên bản nhỏ, dễ chịu của chúng.
| Lĩnh vực | Ví dụ để thử nhẹ nhàng |
|---|---|
| Con người | Mũ, râu, ô, trẻ em ở xa, người mặc đồng phục |
| Nơi chốn | Một con phố vắng, hiên quán cà phê, cửa ra vào cửa hàng, xe hơi |
| Bề mặt | Gạch men, cỏ, nắp cống kim loại, cầu thang, một chiếc gối chênh vênh |
| Đồ vật | Máy hút bụi, xe đạp, xe đẩy em bé, vali kéo |
| Động vật khác | Những chú chó trưởng thành điềm tĩnh mà bạn quen, mèo nhìn từ xa |
Hãy để chó con tự chọn có lại gần hay không. Người lạ không cần vuốt ve chó con thì cuộc gặp mới được tính: bình tĩnh quan sát và nhận được đồ thưởng đã là thành công trọn vẹn. Hãy nhờ mọi người để chó con tự đến với họ, và nhẹ nhàng can thiệp nếu ai đó di chuyển quá nhanh.
Xã hội hóa cho chó trưởng thành
Chó con học nhanh nhất, nhưng chó lớn hơn cũng có thể quen với âm thanh và việc được cầm nắm bằng cùng phương pháp, thường là chậm hơn. Đặc biệt những chú chó được nhận nuôi có thể cần những bước rất nhỏ và thật nhiều kiên nhẫn. Hãy bắt đầu thấp hơn, ở lâu hơn ở mỗi mức và giữ các buổi tập ngắn.
Mười trải nghiệm tốt, yên bình dạy được nhiều hơn một trải nghiệm lớn và ồn ào.
Bài học xã hội hóa trong Lapka
- Lapka có ba lộ trình ngắn cho việc này: làm quen với âm thanh, cầm nắm để đi khám và chải chuốt, và yếm cùng dây dắt.
- Mười bản ghi âm thường ngày, gồm pháo hoa, sấm sét, chuông cửa, xe cộ, còi hú và tiếng em bé khóc, phát thật nhỏ trước, rồi to hơn một chút.
- Sau mỗi bài học bạn cho biết nó diễn ra thế nào, và kế hoạch sẽ tiến lên, lặp lại bước đó hoặc quay lại sau để ôn.
Câu hỏi thường gặp
Độ tuổi nào tốt nhất để xã hội hóa chó con?
Càng sớm càng tốt, một cách nhẹ nhàng, từ những ngày đầu ở nhà. Khoảng ba tháng đầu đặc biệt quan trọng.
Có thể xã hội hóa chó con trước khi tiêm phòng không?
Phần lớn là có: âm thanh, cầm nắm và bề mặt mới ở nhà. Hãy hỏi bác sĩ thú y những nơi ngoài trời nào là an toàn.
Làm sao để chó con quen với pháo hoa?
Phát bản ghi âm thật nhỏ kèm đồ thưởng, và tăng âm lượng từng nấc nhỏ qua nhiều ngày trong khi chó con vẫn thư thái.
Lapka có những âm thanh nào?
Mười âm thanh thường ngày, gồm pháo hoa, sấm sét, chuông cửa, xe cộ, còi hú và tiếng em bé khóc.
Xã hội hóa chó trưởng thành có quá muộn không?
Không. Chó trưởng thành có thể quen với âm thanh và việc được cầm nắm theo cách tương tự, chỉ chậm hơn và qua những bước nhỏ hơn.
